MenterATroute

Kerkenroute

Printervriendelijke versiePrintervriendelijke versie

MenterAT-kerkenroute

De eerste fietsroute van de Menter Architectuur- en Tuinenroute is de Kerkenroute.
Een aantal middeleeuwse kerken en hun torens vormen veruit de oudste architectonische werken in de gemeente Menterwolde.
De kerkenroute is gemaakt door vier groepen vrijwilligers van de dorpskernen Meeden, Muntendam, Zuidbroek en Noordbroek.
Er zijn dus vier aparte, los van elkaar te rijden kerkenroutes voor deze dorpen gemaakt.
Deze vier routes zijn door 'Koppelpunten' met elkaar verbonden, waardoor naar keuze meerdere routes achter elkaar gereden kunnen worden. Deze koppelpunten worden in de tekst genoemd.
De volledige kerkenroute die ook direct in zijn geheel gereden kan worden leidt u langs àlle kerken in onze gemeente en langs de plaatsen waar voorheen een kerk gestaan heeft. Deze volledige kerkenroute is echter meer dan 45 km lang. In de beschrijving van deze route zijn ook de koppelpunten vermeld, waardoor naar wens deze route onderweg kan worden verkort.

In bijlages, aangegeven met << lees verder>> wordt nader ingegaan op de achtergronden van de gebouwen en hun gebruikers.
Tevens zal onderweg aandacht worden geschonken aan bijzondere bomen en tuinen.
Voor ieder dorp is aangegeven op welke plaats de route opgestart kan worden, waarbij vooral gelet is op de voorzieningen, bereikbaarheid, veilig parkeren en openbaar vervoer
Gebruikte afkortingen: RD=rechtdoor LA=links afslaan RA=rechts afslaan

Kerkenroute gedeelte Meeden, lengte 12 km

Rustpunten in Meeden zijn: Het Eethuuske en in de ochtenduren (niet in het weekend) Het Steunstee, waar men de route kan uitprinten.
De route begint bij de carpoolplaats Meeden, nabij de N33.
RA  Vanaf de carpoolplaats rechtsaf de Beneden Veensloot op.
RA  Eerste weg RA is de Verlengde Burgemeester Venemastraat.
Aan de linkerkant van de weg (huisnr. 1) staat het voormalig Baptistenevangelisatie gebouwtje. Naast de evangelisatiebijeenkomsten werd er zondagschool gehouden voor kinderen. Doordeweeks was er een jongens- en een meisjesclub en een zusterhulp. lees verder>>
Naast dit gebouwtje bevindt zich een aantrekkelijke particuliere tuin, die te bezichtigen is.
RD  Vervolg Verl. Burgemeester Venemastraat.
LA  Aan het einde van de weg LA de Boven Veensloot op.
RD  Aan het einde van de weg RD over het schelpenpad. (Let op de prachtige lijsterbessen).
LA  Aan het einde van het schelpenpad LA het Meedenerveen op.
LA  Aan het einde van de weg LA de Beneden Veensloot op. U komt langs het stroomverdeelstation.
RA  Eerste weg RA Wethouder Veemanweg op.
RA  Eerste weg RA Bovenstreek op.
Dit is een prachtige laan met grauwe abelen. De een na laatste boerderij (nr. 6, staat enigszins naar achteren) was de plaats van samenkomst van De Afgescheiden Gemeente in Meeden. lees verder>>
Terug naar Wethouder Veemanweg.
RA  Vervolg Wethouder Veemanweg tot kruising met Hereweg.
LA  Volg Hereweg richting het dorp Meeden.
RA  Eerste weg RA is de Kerkstraat. Hier bevindt zich Het Steunstee.
Aan de Kerkstraat staat de Middeleeuwse voormalig Hervormde Kerk met losstaande toren. Deze kerk is een recht gesloten zaalkerk met versneden steunberen, een zadeldak tussen puntgevels en een vrijstaande toren. De rond 1400 gebouwde kerk kreeg in de zeventiende of achttiende eeuw een toegangsportaal. lees verder>> Rondom de kerk ligt het kerkhof. Op het kerkhof liggen diverse fraai bewerkte grafzerken, waarvan de oudste uit 1603 dateert. lees verder>> en symbolen op het kerkhof>>
Terug naar Hereweg.
RA  over de Hereweg.
LA  na 50 m (bij huisnr. 276) LA naar het Menno Hoes, voormalige kerk van de doopsgezinde gemeente. In 1871 wordt op het terrein, dat bekend staat als ‘Vermaningsheerd’, een kerkje gebouwd. In 1950 wordt de gemeente opgeheven. lees verder>>
Achter het gebouwtje bevindt zich een klein parkje met enkele bijzondere bomen, o.a. 2 witte acacia's en een Nordmannspar.
Terug naar Hereweg.
LA  Vervolg Hereweg ca. 150 m. Aan de rechterzijde van de weg op nr. 197A de kerk van de Protestantse Gemeente Meeden. (in mei 2009 ontstaan door een fusie van de Hervormde Gemeente Meeden en de Gereformeerde kerk Meeden) lees verder>>
RD  Hereweg vervolgen. Op Hereweg 92 voormalige plek van samenkomst afgescheiden gemeente. Daartegenover op nr. 53 voormalig woonhuis weduwe Sijpkens. Hier werden huiselijke godsdienstoefeningen gehouden. lees verder>>
RD  Vervolg Hereweg tot vlak voor eerste rotonde nabij N33. Bij de carpoolplaats is het eindpunt van de route Meeden en het koppelpunt met de route door Muntendam.

Kerkenroute gedeelte Muntendam

Rustpunten in Muntendam zijn: De Vlindertuin aan de Hellingwal en diverse gelegenheden verspreid in het dorp.
LA
Vanaf de carpoolplaats linksaf naar de rotonde.
LA De rotonde driekwart nemen richting Muntendam.
RD De twee volgende rotondes rechtdoor.
RA Na de spoorwegovergang Oosterweg oversteken en dan rechtsaf over de trekweg (Bredeweg)
LA Voor het kanaal(links) linksaf de Hellingwal op.
LA Over het hoogholtje linksaf het 'Oude Verlaat' (pittig bruggetje)Ploegers kerkje
Achter huisnummer 15 stond vroeger het 'kerkje' van Albert Ploeger.
Dit was een evangelisatieruimte waar vanuit de Gereformeerde kerk te Veendam een zondagschool en meisjes- en jongensclubs werden gehouden. lees verder>>
Terug. Hierna gaan we weer terug tot het hoogholtje.
LA  Bij het hoogholtje linksaf de 'Wijde Blik' in.
LA Aan het einde van de 'Wijde Blik' linksaf de Middenweg op.
Na ongeveer 100 meter stond aan de linkerkant (locatie tankstation) vroeger het kerkje van Ds. Jan van Petegem. Deze evangelist bouwde eind 19e eeuw een evangelisatiegebouw aan de  Middenweg. Later werd dit verbouwd tot een 'Vierborg'. lees verder>>
Terug. Hierna gaan we weer terug door de Middenweg richting Muntendam
RA Op het kruispunt gaan we richting Meeden.
LA Na de meubelzaak 'De Toekomst' linksaf het fietspad op.
Op het fietspad ziet men rechts de achterkant van de Baptistenkerk.
RA Aan het einde van het fietspad rechtaf naar de Baptistenkerk.
Muntendam heeft een grote Baptistengemeente. In 1915 is op deze plek de eerste kerk gebouwd. Ds. J. Hekhuis heeft in zijn strijd tegen het drankmisbruik veel voor Muntendam betekend.  lees verder>>
RD Voor de kerk langs richting centrum.
RA Na het appartementencomplex 'De Tibbe' rechtsaf de Dollardlaan in.
LA Aan het eind van het appartementencomplex linksaf de parkeerplaats op.
LA Na ongeveer 100 meter linksaf de 'Dreef' in.
We kijken (rechts) tegen de achterkant van 'Jurjens kerkje'.
Dit gebouw werd voor de oorlog gebruikt voor godsdienstoefeningen van de  Gereformeerde kerk te Veendam. Ook werd het gebruikt als repetitielokaal voor de muziekvereniging 'Musica'.
RA Hierna gaan we rechtsaf de Kerkstraat in.
Na ongeveer 200 meter zien we rechts de Hervormde Kerk van Muntendam.
Deze kerk werd gebouwd in 1840. De kerkklok dateert van 1470 en hing oorspronkelijk in het 'Olde Convent', later het Rode Weeshuis in Groningen.
Deze kerk bezit een Van Oeckelenorgel. lees verder>>. Vervolg tot einde Kerkstraat, dan op het kruispunt bij het gemeentehuis gaan we rechts en gelijk weer links de Nieuweweg in.
Na 30 meter zien we rechts het Evangelisatiegebouw 'Immanuël' van Ds Jager.
Vanaf 1912 werd hier zondagschool gehouden en er werd gezongen en gereciteerd. In 1934 ging deze orthodoxe gemeente samen met de vrijzinnige Hervormde kerk. lees verder>>. Vervolg Nieuweweg
RA We gaan bij de eerste zijweg rechtsaf de Reewissel in
RA Aan het einde van het fietspad gaan we rechtsaf.
LA Op het kruispunt gaan we linksaf richting Zuidbroek.
LA Voor de brug gaan we links aanhouden langs het kanaal (Tussenklappen WZ).
Wij passeren op nr. 18 de boerderij de 'Kloosterplaats'. Een ooit door de grijze monnikken van Termunten gestichte boerderij, waarvan er in deze streek meer moeten zijn geweest. Bij de tweede brug koppelpunt route Muntendam.
Aan het eind van de Tussenklappen de fietstunnel onder de spoorlijn door en sla daarna RA.
Direct daarna LA de spoorstraat in. Koppelpunt route Zuidbroek

Kerkenroute gedeelte Zuidbroek.(hier het NS station)

De route langs kerken in Zuidbroek is ongeveer 7 kilometer lang. Rustpunten in Zuidbroek zijn hotel-restaurant-cafetaria De Koepel, Heiligelaan 51 (tel. 0598 – 452184) en theeschenkerij, antiek & curiosa ‘In de maffe kit’ van Willemijn Kraanen, Uiterburen 49 (tel. 0598 – 45 07 00).

Blijf rechtdoor rijden. Aan uw rechterhand ziet u het voormalig Kantongerecht (1884), wat laat zien dat het centrum van het dorp daar in 1884 lag. Rond 1600 was dat rond de oude Petruskerk in het noorden van Zuidbroek.
De komst van het Winschoterdiep in 1628 heeft deze verandering teweeg gebracht.
RD over de brug over het Winschoterdiep. De weg heet dan Kerkstraat.
RD naar Kerkstraat 63.
In 1944 kwam er een scheiding in de Gereformeerde kerk in Zuidbroek. Er bestonden verschillende standpunten over doop en verbond. De kerk aan de Kerkstraat 19 met pastorie kwam aan de vrijgemaakten. De synodale gereformeerden kwamen bijeen in het herenhuis op Kerkstraat 63. Inmiddels heeft dit prachtige huis weer de functie van woonhuis.
RD  over het viaduct over de A7. Pal waar nu de snelweg onder ons door loopt stond huisnummer 64, waarachter zich het kerkje van de evangelist Fransen bevond.
Omstreeks 1890 hield hij al preken op het heideveld in het Zuidbroeksterveen.  lees verder>>
RD over twee rotondes.
Daar waar de Kerkstraat overgaat in Torenstraat en waar naar rechts de Heiligelaan afbuigt, staat op Kerkstraat 87 een van de mooiste kerken van Groningen: de Petruskerk (1270) Zuidbroek, een romanogotische kruiskerk met losse toren. De kerk is bekend om het interieur met het orgel van Schnitger en Freytag (1793), de preekstoel (1736) en de middeleeuwse sculpturen. In 1997 werden bij een restauratie deze Middeleeuws sculpturen gevonden, onderdeel van een Calvarie. Op het achterliggende kerkhof (symbolen op de grafstenen) staan oude, grillig gevormde beuken en prachtige glanslindes. Let ook op het lijkenhuisje. Tegenover de toren ziet u de pastorie. lees verder>>
Naast de toren staat het gebouw 'de Kerkhorn'. Vroeger de 'Franse School' genoemd.
Onderwijs was vele eeuwen een taak van de kerk, eerst door de pastoor en later door de dominee, die ook vaak organist was.
RA de Heiligelaan in.
Op nummer 51 bevindt zich Eetcafé en cafetaria De Koepel. Langs de Heiligelaan staan verschillende iepen.
LA op de driesprong van Heiligelaan met Galgeweg.
De Heiligelaan gaat hier over in Uiterburen, de verbindingsweg tussen Zuidbroek en Noordbroek. Langs Uiterburen staan veel rijzige oude lindebomen. Bij de woning op nummer 39 vindt u een mooie, romantische tuin met als specialiteit historische rozen, vaste planten, bomen en heesters. De tuin is enkele dagen per jaar te bezichtigen.
RD naar Uiterburen 52.
Links naast dit huis stond een synagoge Nog voor de officiële stichting van de Joodse Gemeente Zuidbroek in 1884 werd op 10 januari 1883 de bouw van een synagoge aanbesteed. Deze bevond zich achter het Chazzenshuis op Uiterburen 54. Later was de belangstelling zo klein dat het gebouw in 1934 werd afgebroken. lees verder>>
RD naar Uiterburen 49.
Op dit adres bevindt zich een 300 jaar oude boerderij met daarin een winkel met curiosa en antiek, en een theeschenkerij. Daar kunt u koffie, thee of frisdrank gebruiken met iets lekkers erbij.
U vervolgt Uiterburen in noordelijke richting en komt in de Zuiderstraat van het dorp Noordbroek.

Kerkenroute gedeelte Noordbroek (16,5 km lang)

Rustpunten zijn de omgeving van de pastorietuin aan de Noordersingel, bankje op pleintje voor de  toren. Horeca Café Mausel, tevens camping,  Noorderstraat 21 tel. 0598-451591.
De Zuiderstraat volgt u in noordeljke richting.
RD In Noordbroek bij viersprong, Hoofdstraat volgen.
LA Bij steunpunt, huisnummer 17 Nanno Mulderstraat in.
Na 100 m bocht naar rechts volgen, Clinge/N.Mulderstraat volgen.2
Aan uw rechterhand vlak voor T-kruising  waar nu huis nummer 3-5 staat, stond vroeger een evangelisatiekapel lees verder>>
LA Op T-kruising, Westersingel volgen.
RA Na 200 m Grachtlaan in (Naambordje ontbreekt).
RA Grachtlaan volgen, maakt bocht naar rechts, tot Hoofdstraat.
LA Op T-kruising, Hoofdstraat volgen in noordelijke richting.
Bij huisnummer 80-82-82a De oude doopsgezinde kerk en pastorie. Gebouwd in 1811. Pastorie in 1840. Bouwstijl is de strakke Lodewijk de 16e stijl met empire kenmerken. Vooral het bovenlicht in de pastorie is kenmerkend empire stijl.
Voor zover bekend was er rond 1650 al een doopsgezinde gemeente in Noordbroek en Nieuw-Scheemda, toen Scheemder-Hamrik genoemd.
lees verder>>
RD Hoofdstraat verder noordwaarts vervolgen.
LA Na huisnummer 127, door hek de Noordersingel in.
U vindt een ensemble van losstaande Middeleeuwse toren (1275). lees verder>> Romanogotische kruiskerk (1335), lees verder>>, bekend om  origineel middeleeuwse fresco’s en fraai  Schnitger Orgel (1694) lees verder>> gerestaureerd kerkhof lees verder>> met  veel symboliek, pastorie tuin met bijzondere bomen lees verder>> en een 'viskenij' Een viskenij is de Groningse benaming voor een visvijver, een bewaarplaats voor verse levende vis. lees verder>> van de oude pastorie die zelf ook nog geheel intakt is.
LA Noordersingel verlaten door de Noorderstraat in te slaan.
LA Vóór Noorderstraat  nummer 27 de Meerlandseweg inslaan.
Na  scherpe bocht naar rechts weg nog 500 m volgen.
LA Fietspad langs bos richting Slochteren volgen.
Einde fietspad keuze lange (9) of kort route (10, rode tekst).
Begin koppelpunt lange route(9):
RA richting Slochteren volgen tot begin Slochterbos.
LA Fietspad richting Froombosch onder langs Slochterbos nemen.
LA Einde fietspad Slochterveldweg richting Froombosch nemen.
LA Bij natuurgebied Baggerputten (fraai wandelgebied), Stootshornweg inslaan.
RA Op viersprong met Dwangsweg. Dwangsweg volgen tot nummer 5.
Einde koppelpunt lange route Noordbroek
Begin koppelpunt korte route Noordbroek(10)
LA richting Noordbroek de Noordbroeksterweg volgen.
RA  
Na 1 km in  bocht naar links, schèrp rechts afslaan de Veenweg in. Rechts is over het lage land waar vroeger de Siep stroomde de kerktoren van Slochteren te zien.
LA na 500 m de Dwangsweg nemen. 
RD Op viersprong met Schoollaan. Dwangsweg volgen tot nummer 5.
Einde koppelpunt korte route Noordbroek.
Hier stond vroeger een evangelisatiekapel. Nu particulier woonhuis. lees verder>>
Keer terug naar kruispunt Dwangsweg met Stootshornweg.
RA Schoollaan inrijden. Aan einde staat oude school en meesterswoning.
LA Op T-kruising Sappemeersterweg oprijden en volgen tot na bocht.
RA Botjesweg oprijden en volgen tot na de zandwinning en Botjeszandgat.
LA ’t Veen inrijden.
Op deze hoek verborgen in bosje oude Joodse kerkhof.
(op zaterdagen liefst niet betreden). 't Veen verder volgen tot viersprong.
Koppelpunt route Noordbroek en route Zuidbroek.
RA De Nieuwe Weg inrijden. U rijdt nu richting Petrus kerk in Zuidbroek.
U passeert begraafplaats Vredehof. Het hek van deze begraafplaats is in de stijl van de Amsterdamse school gemaakt; de open driehoeken verwijzen naar de art deco. De tuin van de begraafplaats is ontworpen door de beroemde Groninger tuinarchitect Vroom. De Nieuwe Weg gaat over in de Torenstraat, die weer overgaat in de Kerkstraat. Aan uw rechterhand ziet u weer de Petruskerk.
RD over de Kerkstraat, over twee rotondes, over het vervolg van de Kerkstraat. Nog voor de brug vindt u aan uw rechterhand op Kerkstraat 19 de Gereformeerde Kerk Vrijgemaakt. De in 1860 gebouwde kerk is afgebroken; in 1998 is een nieuw gebouw in gebruik genomen. De in 1875 bij de kerk gebouwde pastorie doet nog als zodanig dienst. lees verder >>
RA voor de brug op Winschoterdiep nr. 2 Het voormalig gemeentehuis van Zuidbroek, die nu in het bezit van de Protestantse kerk Zuidbroek is. Terug naar de brug en
RA over het Winschoterdiep.
RD over de Spoorstraat.
RA vóór de spoorwegovergang. 
LA  tunneltje onder spoor nemen.
LA  over eerste brug, drukke rijweg oversteken, de Legeweg in, langs de  gaslocatie. De Legeweg was de oude handelsroute van Groningen via Stootshorn, Noordbroek, Zuidbroek, Meeden en via Winschoten naar Duitsland. Rond deze gaslocatie ontstond het eerste dorpje met de naam Muntendam.
RA over het spoor rechtsaf het fietspad op. Dit fietspad volgen. Deze gaat over in een verharde weg.
RD op de driesprong rechtdoor.
RD Aan het eind van de eerste weg oversteken.
LA na 10 meter linksaf de Bredeweg op
LA aan eind van de Bredeweg oversteken linksaf het fietspad op.
RD (3x) de rotondes rechtdoor
RA we zijn weer bij de carpoolplaats
Einde MenterAt Kerkenroute